NHỮNG NỘI DUNG CẦN CHUẨN BỊ  CHO TRẺ 5 TUỔI SẴN SÀNG VÀO LỚP MỘT

I. Lý do cần chuẩn bị cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi sẵn sàng vào học lớp Một.

Đối với trẻ mầm non, việc bắt đầu đi học lớp một là bước ngoặt quan trọng trong cuộc sống: chuyển qua một giai đoạn mới, một môi trường sống mới với những điều kiện hoạt động mới, chuyển qua một vị trí mới trong xã hội, có những mối quan hệ qua lại mới với người lớn và các bạn cùng tuổi.

Có thể nói đi học lớMột ở trường Tiểu học là bước ngoặt trong cuộc sống, là sự chuyển đổi qua một giai đoạn mới đối với trẻ. Việc chuẩn bị tâm thế sẵn sàng vào lớp Một cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi có ý nghĩa vô cùng quan trọng, vì nếu có tâm thế tốttrẻ sẽ tự tin, mạnh dạn và học tập tốt ở các bậc học tiếp theo....Để bước sang giai đoạn mới trở thành một học sinh thực sự, trẻ cần phải có những tiền đề cần thiết hay còn gọi là sự sẵn sàng đi học để thích ứng được với những điều kiện mới của môi trường học tập ở trường tiểu học.

Sự sẵn sàng đi học ở trẻ là những tiền đề cần thiết về các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm- kĩ năng xã hội và tâm thế sẵn sàng đi học để trẻ có thể chuyển sang giai đoạn phát triển mới, thích ứng được với học đường- chuyển từ hoạt động chơi giữ vai trò chủ đạo sang hoạt động học tập giữ vai trò chủ đạo.Sự chuyển đổi hoạt động chủ đạo của trẻ: Tại trường mầm non, hoạt động chủ yếu của trẻ là vui chơi “học bằng chơi, chơi mà học”, trẻ hoạt động thoải mái, không bắt buộc, gò bó; từ hoạt động vui chơi hình thành ở trẻ những kỹ năng, phẩm chất theo đặc trưng lứa tuổi... Tuy nhiên, khi bước vào lớp Một “học” là hoạt động chủ đạo.Việc học là bắt buộc, được tổ chức chặt chẽ, có mục đích, có kế hoạch và có ý nghĩa xã hội.Mỗi học sinh phải cố gắng, tự giác và có tinh thần học tập mới có thể đạt được kết quả tốt.

Sự thay đổi mối quan hệ của trẻ với giáo viên trong nhà trường: Tại trường mầm non, trẻ được cô chăm sóc chu đáo, quan hệ giáo viên với trẻ mang tính chất mẹ - con. Khi vào học lớp Một, quan hệ giữa giáo viên với trẻ mang tính chất thầy - trò; trẻ phải tuân theo các yêu cầu và quy tắc sinh hoạt của nhà trường. Đồng thời, tại trường mầm non trẻ lớp 5 tuổi lớn nhất trong các khối lớp nhưng khi vào trường tiểu học, khốiMột là khối nhỏ nhất trong trường dễ dẫn đến tâm lý lo lắng, nhút nhát, rụt rè...

Tầm quan trọng trong việc chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào lớp Một: Việc chuẩn bị về mặt tâm lý là một tiền đề cần thiết, quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại, sự tự tin hay lo sợ ở trẻ, nếu chưa được chuẩn bị đầy đủ dễ dẫn trẻ đến nguy cơ thất bại, chán học, sợ đi học. Ngược lại, nếu trẻ được chuẩn bị các điều kiện về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kĩ năng xã hội và tâm thế, trẻ sẽ dễ dàng thích ứng với những điều kiện mới của môi trường học tập ở trường phổ thông.

II. Nguyên tắc chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ 5 tuổi vào lớp Một.

Việc chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào lớp một là chuẩn bị những tiền đề cần thiết, tạo cơ hội giúp trẻ đạt mức độ cao sẵn sàng đến trường về mọi phương diện: thể chất, nhận thức, ngôn  ngữ, tình cảm- kỷ năng xã hội và tâm thế sẵn sàng đi học để trẻ dễ dàng thích nghi với hoạt động học tập và cuộc sống ở môi trường tiểu học.

Đây không chỉ là sự chuẩn bị một số năng lực, phẩm chất chuyên biệt cho việc học tập ở lớp Một mà là sự giáo dục nhân cách toàn diên, hệ thống và hài hòa trong suốt giai đoạn mẫu giáo, đặt biệt là thời kì 5 tuổi- thời kì chuẩn bị cho trẻ đi học lớp Một . Sự chuẩn bị này là kết quả những hoạt động của trẻ, cũng như sự tổ chức hướng dẫn của người chăm sóc- giáo dực trẻ, đặc biệt là vai trò của giáo viên mầm non.

Chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ vào lớp Một không phải dạy trước cho trẻ biết đọc, biết viết và toán lớp Một. Việc dạy trước chương trình không phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ dưới 6 tuổi khiến trẻ mệt mỏi, mất hứng thú học tập, đồng thời dễ dẫn đến tâm lý chủ quan, chểnh mảng khi vào học lớp Một.

Chuẩn bị toàn diện: Chuẩn bị về các phương diện thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội vàmột số năng lực tính cách chuyên biệt để chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một.

           Hình ảnh : Trẻ trải nghiệm trường tiểu học

 

Thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non, lấy trẻ làm trung tâm trong việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một: Mục tiêu chương trình giáo dục mầm non giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách.Việc thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, giúpnuôi dưỡng hứng thú, sự chủ động, sáng tạo, các khả năng suy luận, quan sát, nhận xét, biểu đạt, phát huy tính chủ động và sáng tạo của trẻTuy nhiên, việc lấy trẻ làm trung tâm gắn liền với việc lựa chọn nội dung, cách thức tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ nghĩa là nội dung phải phù hợp với nhu cầu, hứng thú, tạo cơ hội để trẻ được trải nghiệm, khám phá và sáng tạo ở độ tuổi và mức độ phát triển của từng cá nhân trẻ, tạo cơ hội cho trẻ được học bằng nhiều cách, đặc biệt thông qua hoạt động chơi.

Phối hợp thống nhất giữa nhà trường và gia đình: Nhà trường và giáo viên giúp cha mẹ trẻ hiểu biết đúng đắn việc chuẩn bị cho trẻ những điều kiện về thể chất, tâm thế và các kỹ năng cần thiết để trẻ sẵn sàng đi học lớp Một.

III.Vai trò, trách nhiệm của giáo viênvà cha mẹ trẻ trong công tác chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ 5 tuổi vào lớp Một:

1. Đối với giáo viên:

- Tạo cho trẻ một chế độ sinh hoạt nền nếp, phù hợp với độ tuổi và luyện tập cho trẻ thích ứng với chế độ đó. Điều quan trọng là khơi gợi cho trẻ tính tự giác, đặc biệt là tính tự lực khi thực hiện chế độ sinh hoạt ở Trường tiểu học. Cần hình thành và phát triển hành vi văn hóa xã hội, tức là rèn luyện cách ứng xử tốt, có văn hóa đối với mọi người xung quanh. Từ đó giúp trẻ mạnh dạn, chủ động, tự tin vào vào bản thân.

Hướng dẫn chuẩn bị cho trẻ thích ứng với cuộc sống ở trường tiểu họcTăng cường tổ chức các hoạt động trải nghiệmnhư đóng vai theo chủ đềtrường Tiểu học; tổ chức các hoạt động tập thể, hoạt động đông người,hun đúc dần ở trẻ ý thức tập thể, ý thức cộng đồng. Tạo cho trẻ nhiều cơ hội giao tiếp với những người xung quanh (kể chuyện cho trẻ nghe và khuyến khích trẻ kể chuyện, lắng nghe người khác trong giao tiếp). Tổ chức trong các hoạt động nghệ thuật mà trẻ yêu thích như hoạt động tạo hình, múa hát, đọc thơ, kể chuyện,… mang đậm màu sắc của trường Tiểu học.

Hướng dẫn chuẩn bị cho trẻ thích ứng với hoạt động học tập:Giáo viêntổ chức các “tiết học” để giúp trẻ hình thành các kỹ năng sử dụng sách vở, bút, cặp,… làm quen với những thao tác “đọc và viết” như biết cầm sách đúng, biết “đọc” từ trên xuống, từ trái sang phảihướng dẫn trẻ biết sử dụng kí hiệu gần giống với chữ viết tức là “tiền chữ viết” để ký tên hay ghi lại bài thơ trẻ thích, hình thành động cơ đi học cho trẻ.Hình thành ở trẻ các chức năng tâm lý cần thiết của người học sinh bằng cách giao nhiệm vụ vừa sức, tạo tình huống để trẻ tư duy, biết so sánh, lập luận...

- Để chuẩn bị tâm thế sẵn sàng cho trẻ vào lớp Một giáo viên cần nuôi dưỡng hứng thú nhận thức lâu bền cho trẻ. Khi có hứng thú lâu bền về nhận thức trẻ sẽ say mê tìm tòi khám phá, tích cực tham gia các hoạt động với khoảng thời gian lâu hơn. Giáo viên cần kích thích lòng ham muốn được đi học ở trẻ, tránh làm cho trẻ việc sợ học, sợ đến trường tiểu học.

- Giáo viên cần hình thành tính chủ định trong hoạt động cho trẻ, dạy trẻ kĩ năng quan sát sự vật và hiện tượng xung quanh, giúp trẻ phát triển tư duy trừu tượng, tạo tiền đề cho hoạt động ở trường tiểu học. Đây là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất trong việc chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào học lớp Một.

2. Đối với cha mẹ trẻ:

- Cha mẹ trẻ phải nắm vững các nội dung cần chuẩn bị, các nguyên tắc khi triển khai hoạt động. Cần tạo điều kiện cho trẻ có nhiều cơ hội giao tiếp với những người xung quanh, cần kể chuyện cho trẻ nghe, khuyến khích trẻ kể truyện, lắng nghe người khác trong giao tiếp.Điều quan trọng là tạo cho trẻ một môi trường ngôn ngữ có văn hóa.

                 Hình ảnh : Chuẩn bị đồ dùng cho trẻ vào lớp Một

 

- Khơi gợi ở trẻ sự háo hức được đi học: Kích thích trí tò mò, ham hiểu biết những điều quan trọng trong tự nhiên và xã hi, dạy trẻ cách quan sát so sánh các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội. Cha mẹ trả lời các câu hỏi trẻ đặt ra, cho trẻ đến thăm quan trường Tiểu học.

- Tập cho trẻ sử dụng thành thạo tiếng Việt: Nói rõ ràng, không nói ngọng, tập ghi nhớ các bài hát, bài thơ, ca dao,để trẻ tự kể lại, hát lại...

- Rèn cho trẻ tính kiềm chế và tự tin vào bản thân, biết thiết lập mối quan hệ tốt với những người xung quanh, biết kính trên nhường dưới, thân thiện với bạn bè, sẵn sàng nhường nhịn em nhỏ và giúp đỡ người tàn tật trên cơ sở tình cảm sâu sắc, giàu lòng nhân ái. Đồng thời hình thành ở trẻ cách ứng xử có văn hóa với môi trường xung quanh.Dạy trẻ biết lễ phép với người lớn (chào hỏi), biết giúp đỡ cha mẹ làm một số việc đơn giản...

- Luyện vận động đôi tay: Tập cài cúc, nặn, vẽ và tập cho trẻ biết sử dụng đồ dùng học tập (cặp sách, sách, vở, bút chì, tô màu...). Sự khéo léo của đôi bàn tay là điều kiện cần thiết cho các thao tác trí óc được phát triển, đồng thời cũng là phương tiện để trẻ thực hiện tốt các kĩ năng tự phục vụ cần phải có đối với người học sinh.

IV. Kết luận:

        Tóm lại việc chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào lớp Một là hoạt động cần thiết nhưng không phải là bắt trẻ biết đọc biết viết, biết làm cácphép tính, ngồi vào bàn học một cách nghiêm túc như người học sinh,mà chuẩn bị cho trẻ vào trường Tiểu học là chuẩn bị những tiền đề cần thiết, tạo cơ hội giúp trẻ đạt mức độ cao sẵn sàng đến trường về mọi phương diện: Thể lực, trí tuệ, tình cảm, giao tiếp và ứng xử xã hội, tâm thế… để trẻ thích nghi với hoạt động học tập và cuộc sống tại môi trường giáo dục phổ thông, không phải là dạy trước chương trình lớp Một cho trẻ. Việc chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ là nhiệm vụ của giáo viên, nhà trường và gia đình, song không nên yêu cầu trẻ như một học sinh Tiểu học thực thụ ngay khi còn ở tuổi mẫu giáo mà cần đảm bảo cho trẻ sống đúng với lứa tuổi của mình, hồn nhiên vui tươi, háo hức mong chờ bước vào lớp Một.